Wie sluit de ABR-polis af?
En waarom dat alles verandert

 

Op elke werf zou er een ABR moeten zijn. Maar wie die polis afsluit, is lang niet altijd duidelijk. En dat is precies waar het mis kan gaan. Want wie de polis onderschrijft, bepaalt wat en wie effectief gedekt is en wat de grootte is van het verzekerde bedrag dat wordt weerhouden in de polis. Een detail dat op het eerste gezicht onbelangrijk lijkt, maar bij schade het verschil kan maken tussen een vlotte vergoeding en een jarenlange juridische strijd.

Een verzekering Alle Bouwplaatsrisico's, kortweg ABR, is een 'all risk'-verzekering die alle niet-uitgesloten materiële schade of verliezen aan het bouwwerk dekt. Van storm en brand tot diefstal, vandalisme en fouten door de aannemer die tot materiële schade leiden: de ABR-polis is de ‘paraplu’ die de werf beschermt, van de eerste spadesteek tot de voorlopige oplevering.

Het grote voordeel van een ABR-polis is dat wanneer alle betrokken partijen, bouwheer, hoofdaannemer, onderaannemers, neven-aannemers, raadgevend ingenieur en architect als verzekerden worden beschouwd, er bij materiële schade (aan de werken of aan bestaande eigendommen van de bouwheer) geen eindeloze discussies moeten worden gevoerd over wie precies aansprakelijk is. De verzekeraar betaalt, de werken gaan verder.

De ABR-polis kan worden afgesloten door de bouwheer, de (hoofd)aannemer of de architect. Elk scenario heeft andere gevolgen en het is belangrijk om deze aparte risico's goed uit elkaar te houden: het risico op onderverzekering en het risico dat bepaalde partijen niet als verzekerde zijn vernoemd of het risico dat er geen vergoeding is voor de honoraria die nodig zijn voor de herstelling van de schade.

• De bouwheer sluit de polis af: De bouwheer kent de totale aannemingssom en de honoraria van de ontwerpers zoals architect en ingenieurs en kan die eenvoudig opnemen in de totale verzekerde waarde. Want de bijzondere voorwaarden van de polis ABR specifiëren dat de ontwerpers enkel verzekerd zijn op voorwaarde dat de honoraria opgenomen zijn in het verzekerde bedrag. Zo zijn alle partijen, inclusief het ontwerpteam, correct als verzekerde partij opgenomen en is de verzekerde waarde correct samengesteld op voorwaarde dat de niet-recupereerbare BTW mee opgenomen is. Op dat moment zal onderverzekering niet van toepassing zijn.
• · De aannemer sluit de polis af: De aannemer verzekert doorgaans alleen de waarde van zijn eigen aannemingscontract. Hier kunnen meerdere problemen ontstaan.
• Ten eerste: als de honoraria van de ontwerpers niet opgenomen zijn in de verzekerde waarde van de polis, zijn zij juridisch gezien derden. De bijzondere voorwaarden van de polis ABR specifiëren dat de ontwerpers enkel verzekerde partij zijn op voorwaarde dat de honoraria opgenomen zijn in het verzekerde bedrag en dat er geen onderverzekering zal toegepast worden. Het verzekerde bedrag is dus correct samengesteld op voorwaarde dat hij het aannemingsbedrag aangeeft inclusief de niet-recupereerbare BTW. De verzekeraar zal op dat moment ook geen BTW vergoeden - zelfs niet als er een nieuwe aannemer aangesteld moet worden om de schade te herstellen. Dus Onderverzekering zal niet van toepassing zijn, maar de honoraria voor opvolging van de herstellingswerken, voor de eventuele berekening of plannen nodig voor die herstelling worden niet vergoed. Bovendien zal de verzekeraar na uitbetaling via subrogatie verhaal halen op de aansprakelijke ontwerpers.
• · Ten tweede: als aannemers alleen hun eigen werk verzekeren in een eigen contract, bestaat het risico dat meerdere verzekeringscontracten samen worden betrokken in eenzelfde schadegeval. Een scenario waar eenzelfde werf in deelcontracten bij verschillende verzekeraars zou worden verzekerd zou de regeling van een schadegeval extra belasten en ondergraaft de kwaliteiten van de ABR-verzekering.
• De architect sluit de polis af: Dit komt minder vaak voor, maar ook hier geldt: controleer altijd of alle partijen expliciet als verzekerde zijn vernoemd én of de totale projectwaarde, inclusief alle honoraria, correct is ingeschat.

Om beide risico's te vermijden, zijn er twee concrete stappen.

Stap 1: Vernoemd als verzekerde: Zorg dat de architect en ingenieurs expliciet vermeld worden als verzekerde personen met opgave van de honoraria in het verzekerde bedrag. Zo kan de verzekeraar geen subrogatie toepassen op hen.

Stap 2: Als de aannemer de verzekeringsnemer is en de honoraria niet gekend zijn maar bijvoorbeeld wel op basis van het lastenboek verzekerd moeten worden, kan men via de makelaar aan de maatschappij vragen om een forfaitaire verhoging toe te passen op de aannemingssom. Daarmee wordt aangenomen dat de honoraria van het ontwerpteam zijn inbegrepen in de totale projectwaarde. Zo vermijd je dat er verhaal wordt uitgeoefend op de aansprakelijke architect en dat de honoraria nodig voor de herstelling niet zouden worden vergoed. 

• Wat wordt vermeld in het lastenboek met betrekking tot verzekering (meestal is dit terug te vinden in artikel 38 van het lastenboek)? De verzekering door de aannemer onderschreven moet een spiegel zijn van de verplichtingen opgelegd in het lastenboek.
• In de aanbestedingsfase is het belangrijk dat de aannemer checkt of de gevraagde waarborgen en kapitalen volgens het lastenboek verzekerbaar zijn en wat de eventuele kostprijs is van een ABR verzekering. Zo kan hij de kost van verzekering reeds incalculeren.
• Moeten volgens het lastenboek de honoraria van de architecten en de andere dienstverleners opgenomen worden? Ga dan voor de forfaitaire aanpak zoals hiervoor beschreven.
• Is er in het lastenboek een automatische verhoging voorzien om de waardeverhoging van de verzekerde bouwwerken tijdens de bouwtermijn op te vangen? Gezien de continue fluctuatie van de prijzen is dit een must. (De premievoet is van toepassing op de eindwaarde, op het eind van de werken zal er dus een regularisatie plaatsvinden op basis van de eindwaarde van de werken. Wordt de eindwaarde niet doorgegeven, dan zal wanneer deze hoger is dan de beginwaarde een onderverzekering worden toegepast bij schade.

• Een ABR-polis is een krachtig instrument maar alleen als hij correct is opgesteld. Wil je zeker weten dat jouw werf van A tot Z gedekt is, en dat alle partijen als verzekerde worden beschouwd en dat de verzekerde waarde correct is samengesteld? Contacteer een makelaar in je buurt. Die bekijkt samen met jou welke formule het best past bij jouw projecten en zorgt ervoor dat je nooit voor onaangename verrassingen staat.